Verspreidingsgebied van dengue

Wat is dengue? Dengue, of knokelkoorts, is een infectieziekte die in grote delen van Afrika, Azië, Midden- en Zuid-Amerika en op de Caribische eilanden voorkomt. Het aantal gevallen van dengue neemt de laatste jaren toe.

Hoe ontstaat dengue?
Dengue ontstaat nadat iemand is gestoken door een mug die het dengue-virus bij zich draagt. Dit is een kleine zwart-wit gestreepte ‘zebramug' die overdag steekt (vooral in de vroege ochtend en namiddag). Door de muggensteek komt het virus in uw bloed. Er zijn vier types van het dengue-virus.

Wat zijn de verschijnselen?
Na besmetting met het virus kan het twee tot veertien dagen duren voordat u ziek wordt. De verschijnselen verschillen van een grieperig gevoel tot plotseling koorts met koude rillingen, vaak met heftige hoofdpijn en pijn achter de ogen. Uw hele lichaam kan pijn doen: spieren, botten en gewrichten, vooral onder in uw rug. U kan huiduitslag krijgen op uw borst (romp), armen, benen en gezicht. Na een paar dagen kunt u misselijk worden en overgeven. Ook hoesten, keelpijn en smaakverandering komen voor. Nadat u wat hersteld bent, kan er een tweede koortsperiode optreden, ook weer met eventueel huiduitslag.

(De Aedes Aegypti, ook wel tijger- of zebramug genoemd)

In een klein aantal gevallen verloopt de ziekte veel ernstiger: na de tweede tot vijfde dag ontstaan er dan puntvormige donkerrode vlekjes op de huid, neusbloedingen en tandvleesbloedingen. Dit kan leiden tot shock, bewusteloosheid en de dood. Deze vorm heet dengue hemorragische koorts. Meestal komt deze laatste vorm alleen voor bij mensen die reeds eerder door het dengue-virus zijn besmet.

Hoe wordt het aangetoond?
Bloedonderzoek kan aantonen of u met het dengue-virus bent besmet.

Adviezen
De enige manier om u tegen dengue (ook de ernstige vorm) te beschermen, is te voorkomen dat u tussen zonsopgang en zonsondergang wordt gestoken door de mug:

- Vermijd plaatsen met stilstaand water, daar broeden de dengue-muggen.
- Draag zoveel mogelijk bedekkende kleding: lange mouwen, een lange broek, schoenen en sokken.
- Smeer onbedekte lichaamsdelen (gezicht, hals, handen en enkels) in met insectenwerende middelen. Middelen waarin DEET (diethyltoluamide) zit helpen het best. Zorg dat u DEET niet in uw mond of ogen krijgt. Smeer daarom bij kinderen geen DEET op de handen.
- Slaap onder een (geïmpregneerd) muskietennet (klamboe). Een geïmpregneerd muskietennet is doordrenkt met een antimuggenvloeistof zoals permethrine of deltamethrine. Na een half jaar, of na vier keer wassen, zijn deze middelen uitgewerkt. Dat betekent dat u uw muskietennet opnieuw moet impregneren.
- Muskietengaas (horren) voor ramen en deuren helpt muggen buitenshuis te houden.


Deze maatregelen zijn vooral van belang voor reizigers die extra kwetsbaar zijn (bijvoorbeeld zwangeren, ouderen of diabetici).

Medicijnen
Er bestaan geen medicijnen of injecties om dengue te voorkomen of te genezen. Medicijnen kunnen wel helpen de klachten te verminderen. Tegen de koorts en pijn kunt u paracetamol gebruiken. Omdat uw bloed bij dengue dunner kan zijn, mag u geen bloedverdunnende pijnstillers gebruiken zoals bijvoorbeeld acetylsalicylzuur, diclofenac, ibuprofen of naproxen. Tegen overgeven kunt u domperidon nemen. Zorg dat u voldoende drinkt. Om uitdroging tegen te gaan kunt u zakjes met ORS (Oral Rehydration Salt) oplossen in gekookt water dat is afgekoeld, en er steeds wat van drinken.

Hoe gaat het verder?
Het kan een aantal weken duren totdat u van een eerste infectie hersteld bent. Daarna bent u levenslang ongevoelig (immuun) voor één type dengue-virus. Wanneer u daarna met een ander type dengue-virus wordt besmet, is de kans op een ernstig beloop (dengue hemorragische koorts) veel groter.

Iemand met dengue hemorragische koorts moet in een ziekenhuis worden opgenomen. Zonder behandeling is er 10% kans op een dodelijke afloop; met de juiste behandeling is deze kans 1 tot 2%.

Meer informatie
Voor meer informatie kunt terecht bij het Landelijk Coördinatiecentrum voor Reizigersadvisering, per telefoon (tel. 0900-9584, kosten: € 0,45 per minuut) of via de website van het LCR.
(bronnen en zie ook: NHG Artsennet, Travel Clinic/Havenziekenhuis Rotterdam, Suriname Network)